Locatie: Uttilochweg Uddel Monument nr: 35
Ontwerper:
Oranjevereniging Uddel i.s.m. de firma Wegerif te Apeldoorn
Uitvoering:
kolossaal gesteente, aan de vlakke voorkant voorzien van tekst. Aan beide zijden
er aan vast een stenen zitgedeelte
Herdenkingsdatum:
4 mei
Onthuld
op: 4 mei 1995 door de wethouder van kunst en cultuur in Apeldoorn,
de heer C. Bolhuis
Adoptie:
n.v.t. Omschrijving:
De
tekst op de steen luidt:
“1940
OORLOGSJAREN
1945
1945
50 JAAR BEVRIJDING 1995
ONZE
VRIJHEID:
‘KOSTBARE
GAVE EN BLIJVENDE OPGAVE’
Aangeboden
aan de Uddelse bevolking
door
de Oranjevereniging
4
mei 1995“
In
Uddel, ten noorden van de Garderenseweg, op de splitsing van de Uttilochweg en
De Rieten, staat in een perkje een kloeke steen met een tekst die herinnert aan
de oorlogsjaren 1940 -
1945
in
Uddel.
Uddel
was in 1940 een klein en besloten dorp, waar de maatregelen van de bezetter
slechts geleidelijk doordrongen. Er waren wel veel Duitsers in het dorp
ingekwartierd. Veel inwoners werden tewerkgesteld in kamp Nieuw-Milligen, waar
de paarden van het Duitse leger waren ondergebracht.
Bij
houtskoolbranderij Beekman werd gas en houtskool geproduceerd. Deze producten
konden, als vervangingsproduct voor benzine,
in speciale generatoren voor personenauto’s en vrachtauto’s worden
gebruikt. Deze energiebron werd al snel door de Duitse Wehrmacht ontdekt en door
de toenemende schaarste aan benzine steeds meer benut. Bij de distributie van
deze alternatieve benzine werden vele Uddelse mannen ingeschakeld, die daarmee
vrijgesteld waren van gedwongen arbeid elders.
Ook
al gebeurden er in vergelijking met andere plaatsen weinig werkelijk dramatische
dingen, toch is de Tweede Wereldoorlog voor Uddel een ingrijpende periode
geweest. Het dorp heeft slechts
enkele doden te betreuren. Eén daarvan viel
bij het neerstorten van twee Amerikaanse bommenwerpers op 29 april 1944.
Beide bemanningen hadden zich per parachute in veiligheid gebracht. Eén
vliegtuig kwam neer op een roggeveld aan de Meervelderweg, het andere stortte
neer op een huis aan de Elspeterweg 48. Hierbij kwam een 19-jarig meisje om het
leven.
Na
de bevrijding van Apeldoorn op 17 april 1945 trokken de Canadezen al snel door
richting Grebbelinie en dus langs Nieuw-Milligen. Daar leverden ze slag met
Duitse parachutisten. Het merendeel van de Duitse militairen was enkele dagen
tevoren vertrokken. Een vuurgevecht met de achterblijvers kostte enkele soldaten
aan weerszijden het leven, waarna de Canadezen langs het Uddelermeer het dorp
binnenkwamen. Op 18 april werden de laatste Duitsers krijgsgevangen afgevoerd
naar Apeldoorn.
De
behoefte aan een monument werd in Uddel lange tijd niet zo gevoeld. Toch bleef
de discussie erover gaande, zeker in de lustrumjaren van de bevrijding. Ter
gelegenheid van de vijftigste verjaardag van de bevrijding heeft het bestuur van
de Oranjevereniging Uddel het initiatief genomen om een bevrijdingsmonument aan
het dorp te schenken. Op 4 mei 1995 werd dit monument aan de Uttilochweg
onthuld. De stenen banken die deel uit maken van dit drie ton wegende
gedenkteken nodigen uit om plaats te nemen voor een moment van bezinning.
|
