Bezoekers
aan Paleis Het Loo lopen op weg naar het paleis langs de Koninklijke
Stallen. Aan dit symmetrische gebouwencomplex ontbreekt iets: het
paviljoen aan de noordzijde. Hoe is dit paviljoen verdwenen? Een
herdenkingsplaat op de muur
waar vroeger het paviljoen stond geeft een kort antwoord.
Het verhaal is als volgt.
In
de oorlog was Het Loo in gebruik bij de Duitsers als hospitaal en in het
noordelijke paviljoen van de stallen was in 1944 een hoofdkwartier van
de Waffen SS gevestigd (SS betekent Schutz Staffel; de Waffen SS was een
militaire elite-eenheid).
De
Engelsen wisten van de aanwezigheid van dat hoofdkwartier en zij
besloten het uit te schakelen. Op zaterdag 4 november 1944 stegen in
Eindhoven 12 Typhoon jagerbommenwerpers van het 181 Squadron van de RAF om er een
luchtaanval op uit te voeren .
De Engelsen wisten dat er Nederlandse families in het zuidelijke
paviljoen woonden. Die wilden ze natuurlijk niet treffen. Daarom moest
het heel nauwkeurig gebeuren. De Typhoons vuurden hun raketten af en vernietigden het doel. Een
aantal Hollandse SS'ers werd daarbij gedood.
Om
de aandacht van de Duitse luchtafweer af te leiden, voerde het 247
Squadron
tegelijkertijd aanvallen uit op andere doelen in Apeldoorn.
De
Nederlander Rob van Zinnicq Bergmann, die bij 181 Squadron vloog,
schrijft in zijn boek Het doel bereikt dat de aanval een
groot succes was. Het gebouw werd inderdaad volledig vernietigd. Maar 's
maandags na de aanval vorderden de Duitsers een paar woningen in de
Rostocklaan, tegenover de Keizerskroon. In één van die huizen werd de
verbindingsapparatuur uit het getroffen paviljoen opgesteld.
Uit verslagen uit die tijd blijkt dat er niet veel schade aan de overige delen
van de stallen was. Maar op de Loseweg werden huizen geraakt en werden
zeker drie onschuldige mensen gedood. Eén Typhoon van 247 Squadron, met
David
Wallace als piloot,
werd neergeschoten en kwam dicht bij de stallen terecht. Wallace kwam
daarbij om het leven.
Van
Zinnicq Bergmann stelt in zijn boek dat 247 een afleidingsaanval deed op
een spoorwegstation en op de Duitse luchtafweer. Maar de commandant van
247 Squadron schreef in zijn verslag dat hij met zijn Typhoons een
aanval uitvoerde op een hoofdkwartier aan de Loolaan (de villa met de
bunker, nu het kantoor van Hunink & Holtrigter). Dat kan de oorzaak
zijn van de schade en de slachtoffers op de Loseweg.
Misschien
is er een verklaring voor de verschillende omschrijving van de doelen:
op de plaats waar nu het gebouw van de Koninklijke Marechaussee aan de
Loseweg staat, was in 1944 station Het Loo. Op die 4e
november stond er bij dat station een munitietrein en het geheel van
paleis, hoofdkwartier en station was belangrijk genoeg om door
luchtafweer te worden beveiligd.
Rob van Zinnicq
Bergmann was eigenlijk cavalerieofficier.
Hij
vocht in de meidagen van 1940 tegen de Duitsers, raakte gewond en kwam
met een gebroken been in een hospitaal terecht. Toen hij weer beter was
probeerde hij uit Nederland te ontsnappen; dat mislukte door verraad en
hij moest onderduiken. Een Brabantse
plattelandsdokter hielp hem uit handen van de Duitsers te blijven,
bezorgde hem een identiteitskaart met een nieuwe naam en zorgde ervoor
dat hij aan boord van een sleepboot naar België kon ontkomen.
Na
omzwervingen in Frankrijk en Spanje belandde hij in Portugal; vandaar
reisde hij naar Engeland. Als piloot van de Royal Air Force vloog Rob
van Zinnicq Bergmann in de oorlog met vliegtuigen als Spitfire,
Hurricane en Typhoon. De Britten noemden hem 'Bergy'. Koningin
Wilhelmina benoemde hem in 1945 tot haar adjudant en twee jaar later
werd van Zinnicq Bergmann hofmaarschalk. Dat is hij gebleven tot Beatrix
koningin werd.
"Bergy" van Zinnicq Bergmann stierf op 14 juni 2004.
