Op de T-kruising van de Eerbeekseweg met de Harderwijkerweg staat
een bronzen ijsbeer. Een bronzen ijsbeer als bevrijdingsmonument? Waarom
een onderdeel van het Engelse leger? De
Canadezen hebben Nederland toch bevrijd?
Dat zit zo: in 1908 werd in Engeland de 49th West Riding Infantry Division opgericht. In de
Eerste Wereldoorlog vocht deze divisie vooral bij de Belgische stad Ieper. In
het begin van de Tweede Wereldoorlog werd de divisie eerst naar Noorwegen
gestuurd en later, in mei 1940, als bezettingsmacht naar IJsland overgebracht.
Het West Riding Reconnaissance Regiment
(49 Recce Regt), de verkenners van de divisie, werd op 14 januari 1941
opgericht.
Op IJsland kwam men op het idee om een ijsbeer als symbool te
kiezen. Er werd een insigne gemaakt van een ijsbeer met zijn kop vervaarlijk
omhoog en dit werd het officiële embleem van de divisie. Al heel gauw werd de
bijnaam van de divisie 'Polar 'Bears’.
Later ging de divisie terug naar Engeland om zich voor te bereiden
op de bevrijding van Europa. De divisie vertrok op 19 juni 1944 naar Frankrijk
en vocht zich een weg door Frankrijk en België. Uiteindelijk trok deze Engelse
divisie onder bevel van het 2e Canadese Legerkorps Nederland binnen
en bevrijdde Arnhem op 14 april 1945. Twee dagen later, op maandag 16 april
1945, bereikte het Recce Regt als voorhoede van de divisie de dorpen Eerbeek en
Loenen. De daar gelegerde Duitse soldaten boden nauwelijks verzet.
Toch ging het niet helemaal zonder slag of stoot. Dat kunnen we
lezen op het monument dat al voor het Polarbearmonument werd opgericht, namelijk
het herinneringsmonument voor het gemeenschapshuis aan de Hoofdstraat:
Op 16 april 1945 trok het C. Squadron,
onderdeel van het Engelse 49th (West Riding) Reconnaissance Regiment, de''Recce’s,
op naar Loenen Veluwe vanuit Eerbeek. In de middaguren stuitten zij op
tegenstand van de Duitsers, waarbij de voorste gevechtswagen – een Humber Mark
IV – op de Eerbeekseweg door een Panzerfaust in brand werd geschoten. De
bemanning, waaronder Sgt. W. Mould, wist zich ongedeerd in veiligheid te brengen
en de Colonne trok zich terug. Enige tijd later werd Loenen omsingeld en een
tweede aanval ingezet, die leidde tot de verovering van het dorp, waarbij ca. 30
gevangenen werden gemaakt.
Na de bevrijding van de dorpen gingen de gevechten met de Duitsers
in overige delen van Nederland door.
De tekst op de zwerfsteen voor het gemeenschapshuis geeft ook aan
wat er na de oorlog gebeurde:
De uitgebrande gevechtswagen werd enkele
maanden later naar de Groenendaalseweg gesleept. Op 15 augustus 1945 werd door
R.J.C. Pulle, samen met zijn zoon, het kanon van de Humber gedemonteerd en als
aandenken in hun tuin opgesteld. In 1984 werd het kanon geschonken door de
familie Pulle aan de Dorpsraad van Loenen Veluwe. In het bijzijn van een 30-tal
veteranen, waaronder Sgt. W. Mould, werd het bevrijdingsmonument onthuld op 14
april 1984.
De tekst vervolgt met:
Ter nagedachtenis aan de vele Engelsen,
die voor onze bevrijding hun leven gaven en in het bijzonder de leden van het
49th (W.R.) Reconnaissance Regiment, zal elk jaar op Memorial Day (1e
zondag na 11 november), de Engelse vlag bij dit monument halfstok worden
gehesen, terwijl op 16 april als dank aan onze bevrijders deze vlag volmast zal
waaien.
55 jaar na de bevrijding bood de bevolking van Loenen hun vroegere
bevrijders een tweede herdenkingsmonument aan in de vorm van een ijsbeer, het
divisie-embleem van de 49th (West
Riding) Division.
