|
In de gevel van gebouw 24 op het kazerneterrein van de Koning Willem
III-kazerne is een gedenkplaat aangebracht met de emblemen van de Britse
Militair Geneeskundige Dienst, van Britse- en Poolse parachutisten met
de tekst:
IN DIT GEBOUWENCOMPLEX WAS VAN
25 SEPTEMBER TOT 26 OKTOBER 1944
GEVESTIGD HET AIRBORNE MILITARY
----------HOSPITAL
APELDOORN-----------.
HIER VERBLEVEN RUIM I750 ACHTER-
GEBLEVEN GEWONDEN VAN DE SLAG OM
ARNHEM EN VERBORG DIVISIE-ARTS
COLONEL GRAEME WARRACK ZICH IN
EEN KAST, ALVORENS HIJ OP 29 OKTO-
BER 1944 UIT DE KAZERNE ONTSNAPTE.
Achter deze nuchtere tekst gaat een wereld van hoop, dapperheid en
verslagenheid schuil.
De
slag om Arnhem van 17 tot 25 september 1944 begon met grote
luchtlandingen als deel van de operatie Market-Garden,
opgezet om bruggen over de Maas, Waal en Rijn in handen te
krijgen. Vervolgens zouden grondtroepen over deze bruggen oprukken en
vanuit Gelderland ten noorden van het Ruhrgebied doorstoten om zo
Duitsland eerder op de knieën te krijgen.
Bij
Arnhem ging het mis: de landingsterreinen lagen te ver van de Arnhemse
Rijnbrug, de Duitse weerstand was sterker dan verwacht en de opmars van
de grondtroepen verliep te langzaam.
De
'rode baretten' van de 1st British Airborne Division valt niets te
verwijten. Zij vochten als leeuwen tegen een overweldigende Duitse
meerderheid. Ze leden zware verliezen, raakten totaal ingesloten en hun
posities werden onhoudbaar. De slag werd verloren; gewonde parachutisten
werden krijgsgevangen afgevoerd naar Apeldoorn.
Het
is aan de toenmalige opperwachtmeester der Koninklijke Marechaussee P.
van Garderen te danken dat er in de Koning Willem III-kazerne een
herinnering aan deze episode is gekomen. Hij wist het benodigde geld bij
elkaar te brengen voor een gedenkplaat. Die werd op 21 september 1984
onthuld door de Schotse kolonel-arts b.d. Graeme Warrack, destijds
commandant van het Airborne Military Hospital. Sindsdien vindt er
jaarlijks in september een kranslegging bij de plaquette plaats. Nog
steeds tonen oud-strijders van de 1st Airborne Division hierbij hun
belangstelling, maar door overlijden en hoge ouderdom wordt hun aantal
elk jaar minder.
___________________________________________________________________________________
Overige
hospitalen
foto Jan van de
Heuvel
foto Jelle Reitsma
Locatie borden:
in het Lukasiekenhuis (binnnenkort bekend onder de
naam Gelre Apeldoorn), dichtbij het bloedpriklaboratorium, in
de gang met het bord '134-208' boven de deur
Monument
nr:
36
Opdrachtgever:
1st British Airborne Division Onthuld:maart
1946
Uitvoering:
een houten bord met het embleem van de Britse parachutisten,
de
Pegasus met daaronder een tekst
Herdenkingsdatum: in de week van 17 tot 24 september
De
Koning Willem III-kazerne was niet het enige 'Airborne hospital' in
Apeldoorn. Ook in het inmiddels afgebroken Liduïnaziekenhuis aan de
Arnhemseweg, het Julianaziekenhuisaan de Sprengenweg, het Duitse 'Lazarett'
in Paleis Het Loo en diverse klinieken en noodziekenhuizen werden
gewonde Britten behandeld. De grote stroom ernstig gewonden uit Arnhem
en omgeving – niet alleen militairen, maar ook burgers – ging de
capaciteit van de Apeldoornse ziekenhuizen behoorlijk te boven. Met
versterking van chirurgen uit Amsterdam en het Gooi en extra
operatiezusters slaagde men er in het probleem op te lossen . Opvallend
was de betrekkelijk goede samenwerking tussen Nederlandse, Duitse en
krijgsgevangen Engelse artsen om de Engelse gewonden te kunnen opereren
en verder te behandelen. Er waren natuurlijk ook de nodige wederzijdse
ergernissen: Nederlandse artsen werden beschuldigd van het helpen
ontsnappen van Engelse
soldaten, Engelse artsen namen volgens de Nederlanders hun
medische taak in de kazerne niet serieus genoeg op of probeerden zelf te
ontsnappen. Vanaf 1 oktober 1944 begonnen de Duitsers met het afvoeren
van Britse krijgsgevangenen naar Duitsland. Maar er waren er ook die
wisten te ontsnappen en met hulp van het Nederlandse verzet weer achter
hun eigen linies terugkeerden.
Na
de oorlog toonden de Britten hun dankbaarheid voor de verzorging van hun
gewonden in de Apeldoornse ziekenhuizen. In maart 1946 werden in het
Liduïna- en het Julianaziekenhuis herinneringsborden aangebracht om die
dank te onderstrepen.
Door de integratie van het Julianaziekenhuis in het Lukasziekenhuis in
2009, die mogelijk werd gemaakt door grootscheepse uitbreiding van het Lukasziekenhuis,
zijn de borden nu samengebracht. De borden
zijn - samen met de in 1994 door de Parachute Regimental Association als
dank voor de zorg en aandacht voor de Airborneveteraan Billy Bennett
aangeboden schildjes - weer te zien.
|
